Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Kacała. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Kacała. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 2 listopada 2017

Czy to możliwe? Pytania do 3x pradziadka Józefa Kucharskiego z Rembieszowa (1832-1897)

Co ciekawego można powiedzieć o kimś, kto całe swoje życie spędził w jednym miejscu? A jednak... Do takich osób należał mój 3x pradziadek Józef Kucharski, który rodzi się i umiera w Rembieszowie, a ślad o nim widnieje najprawdopodobniej jedynie na kartach metryk parafialnych kościoła pw. św. Urszuli Dziewicy i Męczennicy w Strońsku oddalonym zaledwie 7 km od miejsca jego zamieszkania.
Kościół pw. św. Urszuli w Strońsku
Źródło: Martin Hlauka (Pescan), Attribution Wikimedia

Mój praprapra dziadek Józef to potomek Kucharzy, których nazwisko na przestrzeni XVIII i XIX wieku zmieniło swoją nazwę, o czym pisałam w Kucharz, Kucharczyk, Kucharski - czyli przodkowie z Rembieszowa.
Jest czwartym z kolei dzieckiem Tomasza Kucharskiego i Małgorzaty z domu Ładziak i miał pięcioro rodzeństwa [trzech braci i dwie siostry]. Starszy o 9 lat Andrzej umiera niestety przed upływem 26 lat (5 lat po ślubie z Urszulą z domu Odbieżałek), a brata Ignacego nawet nie zdążył zobaczyć, ponieważ ten umiera w wieku dziecięcym zanim Józef przyszedł na świat. Zarówno młodszy o 3 lata Michał, jak i obie siostry [młodsza Józefa i starsza Antonina] zakładają swoje rodziny.

Wiele razy podczas przeglądania starych pożółkłych stron aktów, spisanych w obecności świadków czy chrzestnych jako dowód otrzymania sakramentów świętych praprapradziadka Józefa i jego potomstwa, ze zdziwieniem zadawałam sobie pytania, jak to możliwe... 


Na początek jednak przytoczę treść tych metryk, które mimo szablonowego charakteru pozwolą nam przenieść się w tamte czasy.
 Akt urodzenia praprapra-dziadka Józefa Kucharskiego 30.06.1832 r. (spisany w j.polskim)

Dzięki szczegółowym zapisom powyższego dokumentu, dowiaduję się, że Józef Kucharski  urodzony w wsi Rębieszów dnia 30 czerwca 1832 roku o godzinie drugiej po północy z Małgorzaty Ładziaków lat 28 mającej zostaje ochrzczony tego samego dnia o godzinie dziesiątej przed południem, co było częstą praktyką ze względu na niebezpieczeństwo śmierci noworodka. Fakt urodzenia poprzez okazanie dziecięcia zgłosił oczywiście sam ojciec Tomasz Kucharski gospodarz rolnik z wsi Rębieszów lat 30 mający w obecności świadków, którzy stawiali się na chrzcie, aby potwierdzić autentyczność zdarzenia: Franciszka Romulskiego w służbie w wsi Rębieszów zostającego lat 26 i Wawrzyńca Owczarka gospodarza z wsi Rębieszów lat 30 mającego. Na rodziców chrzestnych zostali wybrani: Franciszek Romulski i Agnieszka Markowska oboje z wsi Rębieszów. Informacja o chrzestnych pozwala nam się dowiedzieć, z kim w rodzinie były utrzymywane dobre stosunki, a dla badaczy dziejów wsi - kto we wsi miał poważanie. Bywało bowiem, że niektóre osoby były chrzestnymi u bardzo wielu dzieci urodzonych w obrębie danej wsi.

Józef przychodzi na świat w czasie Wielkiej Emigracji, która rozpoczęła się jeszcze podczas trwania powstania listopadowego przeciwko Rosji w 1830 roku, po upadku którego pod koniec 1831 roku nastąpiło największe jej nasilenie, skutkiem czego kraj opuściło ponad 11 tysięcy osób, głównie żołnierze powstańczy zmuszeni do ucieczki przed represjami. Na dalszą tułaczkę udali się też politycy oraz ludzie kultury i sztuki. Niepiśmienni chłopi bez dostępu do źródeł pisanych byli często nieświadomi sytuacji, w jakiej znajdował się kraj. Jakiekolwiek informacje dotyczące ojczyzny pozbawionej granic docierały z opóźnieniem, a bieda i brak oszczędności nie pozwalały na błyskawiczne podjęcie decyzji życiowych.

18 listopada 1855 roku Józef Kucharski staje na ślubnym kobiercu, a oblubienicą jego jest Anna z Ładziaków - córka Hiacynta (zamiennie nazywanego Jackiem) i Małgorzaty Kacała. Nazwisko rodowe Anny nosiła również matka Józefa - Małgorzata. Czy Anna jest w jakiś sposób spokrewniona z jej rodziną? Brak takiej informacji w akcie ślubu, więc jeśli nawet, to pokrewieństwo mogło być bardzo dalekie, nie skutkujące koniecznością otrzymania dyspensy od władzy diecezjalnej. Mam nadzieję, że dalsze poszukiwania genealogiczne pozwolą mi poznać odpowiedź na postawione pytanie.

 Akt ślubu 3x pradziadków: Józef Kucharski i Anna Ładziak 18.11.1855 r. (spisany w j.polskim)

Działo się w Strońsku dnia 18 listopada 1855 r. o godz. pierwszej po południu. Świadomie czynimy, że w przytomności świadków: Jana Ratajczyka, lat 40 i Józefa Rosiaka, lat 38 mających, obydwóch gospodarzy w Rembieszowie zamieszkałych na dniu dzisiejszym zawarte zostało religijne małżeństwo między Józefem Kucharskim młodzianem fornalem w Rembieszowie zamieszkałym tudzież urodzonym z Tomasza i Małgorzaty z Ładziaków małżonków Kucharskich gospodarzy z Rembieszowa, z których matka tylko żyje i mieszka na komornem w Rembieszowie, lat 23 mającym, a panną Anną córką Jacka i Małgorzaty z Kacalaków, małżonków Ładziaków gospodarzy z Rembieszowa, z których matka tylko żyje i zamieszkuje na komornem w Rembieszowie, lat 23 mającą w Rembieszowie urodzoną i tamże za dziewkę służącą. Małżeństwo to poprzedziły 3 zapowiedzi w dniach czwartym, jedenastym i osiemnastym listopada bieżącego roku w Parafii Strońsko. Tamowanie małżeństwa nie zaszło. Małżonkowie oświadczają, iż nie zawarli umowy przedślubnej. Akt ten stawającym i świadkom przeczytawszy został podpisany przez nas, stawający i świadkowie pisać nie umieją.

Ze względu na bardzo piękną polszczyznę po raz kolejny w moich historiach przytaczam słowa spisanego ponad 160 lat temu aktu ślubu. Poza tym szczegółowość danych i pewna swoboda zapisu pozwala mi dowiedzieć się na przykład, że w dniu ślubu państwu młodym towarzyszą tylko matki , ponieważ ojcowie już nie żyją. Świadkowie ślubni, którymi niegdyś byli tylko i wyłącznie mężczyźni - a nie jak dzisiaj - zazwyczaj pary, są gospodarze z Rembieszowa: Jan Ratajczyk, lat 40 i Józef Rosiak, lat 38.

Rodzina Kucharskich powiększa się i tak, na świat przychodzą kolejne dzieci, które poznaję dzięki dostępnym on-line metrykom parafii strońskiej. Tutaj jednak pojawia się pierwsze zdziwienie. Jak to możliwe, że...


Ksiądz pomylił płeć dziecka?


Dnia 6 lutego 1866 roku stawił się bowiem mój 3x pradziadek Józef Kucharski lat 32 i okazał dziecię płci męskiej urodzone w Rembieszowie dnia 5 lutego owego roku z jego małżonki Anny z Ładziaków lat 30 i dziecięciu temu na chrzcie świętym odbytym tego dnia nadane zostało imię Józef, a rodzicami jego chrzestnymi byli: Józef Rosiak i Anna Sofuska.
 Akt urodzenia Józefa Kucharskiego 6.02.1866 r. 

Z kolei 4 tygodnie później - dnia 9 marca tegoż samego roku stawił się w Strońsku Józef Kucharski, by oświadczyć, że w dniu 6 marca o godzinie piątej rano umarła w Rembieszowie córka jego i Anny z Ładziaków Józefa Kucharska mająca 4 tygodnie.


Akt zgonu Józefy Kucharskiej 6.03.1866 r.

Dzisiaj nikt już nie jest w stanie sprawdzić, czy faktycznie urodził się syn Józef, czy może jednak córka Józefa. Poza tym dziecię otrzymało na chrzcie świętym imię zarówno po ojcu jak i chrzestnym, stąd Józef pojawia się w metryce kilkukrotnie, a osoby niepiśmienne nie były w stanie skorygować błędu.

Z wielkim zdziwieniem odliczam kolejnych potomków Józefa i Anny, po czym zadaję następne pytania…


Piętnaścioro dzieci 3x pradziadków? I dlaczego rodzice po raz drugi wybierają dla swojego dziecka takie samo imię?


Oto imiona potomków moich 3x pradziadków, a tym samym rodzeństwa mojego 2x pradziadka:
  1. Walenty (ur. 16.01.1858 r.) -2x pradziadek 
  2.  Marcin (1859 - ?) 
  3.  Antonina (1862-1863) 
  4.  Maciej (1864-1878) 
  5.  Józef lub Józefa (1866-1866) 
  6.  Julianna (1867-1867) 
  7.  Jan (1868 -1868) 
  8.  Antoni (1870-1870) 
  9.  Ignacy (1872-1872) 
  10.  Paweł (1874 - ?)
Ku mojemu zdziwieniu w kolejnych latach Ksiąg Parafii Strońskiej odnajduję następne dzieci małżonków Józefa i Anny z domu Ładziak: Łucję, Józefa, Walentego, Ludwikę i Władysława.

Przy Walentym zapaliło mi się światełko... Mój Walenty urodził się przecież 20 lat wcześniej! Rodzice po raz drugi wybierają dla swojego dziecka takie samo imię? Przez chwilę nawet pomyślałam, że pogubili się wśród swojej licznej dziatwy i może tak szybko nie wpadłabym na to, że w Rembieszowie są dwie takie same pary małżonków, gdyby nie pomoc innego doświadczonego genealoga, lubiącego takie zagadki. Po przejrzeniu metryk parafialnych małżeństw, okazało się, że w tej samej wsi po 19-tu latach - w 1874 r. ślubowała druga (młodsza) para o dokładnie takich samych imionach i nazwiskach rodowych żon: Józef Kucharski i Anna z d. Ładziak.

Mój Józef (ur. w 1832 r.) jest synem Tomasza Kucharskiego i Małgorzaty z d. Ładziak, a drugi Józef (ur. w 1849 r.) to syn Antoniego Kucharskiego i Urszuli z d. Kozieróg.
Z kolei moja Anna jest córką Hiacynta i Małgorzaty Ładziaków, a druga Anna to córka Jakuba i Anastazji Ładziaków. Czy Józefowie oraz Anny są ze sobą spokrewnieni? Jestem tego bardziej niż pewna, ale będę w stanie odpowiedzieć na to pytanie najprawdopodobniej dopiero po przejrzeniu metryk parafii Strońsko spisanych po łacinie.

Wracając do Walentego, jak na złość dla mnie, druga "młodsza" para małżonków nadała takie same imię swojemu dziecku. Nawet im przez myśl nie przeszło, że po ponad 140 latach ich potomek będzie się głowił, której pary było to dzieciątko. Musiałam więc zweryfikować wiek rodziców w aktach metrykalnych dzieci urodzonych po 1874 roku, aby ostatecznie stwierdzić, że moi 3x pradziadkowie mieli dziesięcioro dzieci, a nie piętnaścioro, jak by się mogło wydawać, nie mając kompletnej wiedzy. Takie oto zagadki pojawiają się w poszukiwaniach genealogicznych...


 Potomkowie Józefa i Anny małżonków Kucharskich
(podkreśleniem wyróżniłam dzieci, które nie doczekały dorosłości)

Z dziesięciorga dzieci moich 3x pradziadków (8 synów i 2 córki) niestety aż siedmioro z nich umiera w wieku dziecięcym, z tego pięcioro jako niemowlęta, jedna córka (Antonina) - w wieku 1,5 roku, a syn (Maciej)  - w wieku 14 lat. Wieku dorosłego na pewno dożyło dwoje dzieci: pierwszy z nich: Walenty (mój 2x pradziadek) oraz ostatni syn - Paweł.  Różnica wieku pomiędzy pierwszym i ostatnim dzieckiem to 16 lat. Zapewne więc 7-letni Paweł bawił się na weselu brata Walentego. W przypadku Marcina nie odnalazłam jego aktu zgonu, jak i  aktu małżeństwa. Tak więc pozostaje on dla mnie jeszcze zagadką do odkrycia…

Z zapisów metryk parafialnych poznaję również, czym zajmował się mój 3x pradziadek. W dniu ślubu pod koniec 1855 roku był więc fornalem, co może oznaczać, że podobnie jak ojciec na początku swojego dorosłego życia utrzymywał się z pracy na folwarku jako najemny robotnik rolny obsługujący konie i pracujący nimi. Niedługo później, na początku 1858 roku, będąc ojcem pierworodnego syna (mojego prapradziadka) jest już w Rembieszowie jednym z gospodarzy, których obowiązywał jednolity system uprawy, ten sam okres siewów, zbiorów i udostępniania pól na pastwisko. Józef doczekał czasów, gdy na skutek Ukazu Najwyższego z dnia 19 lutego (2 marca) 1864 roku włościanie i koloniści zostali uwłaszczeni i od płacenia czynszu, robocizny i wszelkich danin stali się wolni.

Józef Kucharski urodzony w Rembieszowie i tamże zamieszkały jako gospodarz umiera w wieku 65 lat również w Rembieszowie, co zostało dokładnie zarejestrowane w metryce spisywanej po likwidacji odrębności Królestwa Polskiego już w języku rosyjskim.

Akt zgonu praprapra-dziadka Józefa Kucharskiego 29.05.1897 r. (spisany w j.rosyjskim) 

Działo się we wsi Strońsko dziewiętnastego /trzydziestego pierwszego/ maja tysiąc osiemset dziewięćdziesiątego siódmego roku o godzinie siódmej rano. Stawił się: Walenty Kucharski lat trzydzieści dziewięć i Paweł Kucharski lat dwadzieścia pięć, włościanie wsi Rembieszów i oświadczyli że siedemnastego /dwudziestego dziewiątego/ maja bieżącego roku zmarł w Rembieszowie Józef Kucharski lat sześćdziesiąt pięć, syn Tomasza i Małgorzaty małżonków Kucharskich, urodzony w Rembieszowie i tamże zamieszkały jako gospodarz, pozostawił po sobie owdowiałą żonę Anny z Ładziaków. Akt ten oświadczającym niepiśmiennym przeczytano i przez Nas tylko podpisano. 

Ze spisanego 120 lat temu akt zgonu mojego praprapradziadka Józefa dowiaduję się, że śmierć ojca zgłosili w parafii strońskiej synowie: 39-letni Walenty i 25-letni Paweł. Dobrze wiedzieli, ilu lat dożył ojciec oraz jak nazywali się rodzice, a nawet znali nazwisko rodowe matki Anny. Wiem już dobrze, że informacje te często bywały błędnie podawane przez zgłaszające osoby. Znajomość przez dzieci takich danych może oznaczać, że były one uświadamiane, kim byli ich przodkowie. I nie przeszkodził fakt, że ich dziadek Tomasz zmarł zanim oboje przyszli na świat, a sam ojciec Józef miał wtedy zaledwie 16 lat.

Dwa skrajne światy...


Wiek XIX to okres gigantycznego postępu i skoku technologicznego dokonanego w prawie wszystkich dziedzinach życia. Była to jedna z największych rewolucja technologiczna w dziejach ludzkości.  W roku 1826 udało się uzyskać pierwsze fotografie, które wprowadziły nową metodę utrwalania zdarzeń. W latach 50. XIX wieku lepiej poznano właściwości ropy naftowej (swój udział miał w tym Polak – Ignacy Łukasiewicz, twórca lampy naftowej), co pozwoliło skonstruować pierwsze silniki spalinowe. Karol Darwin opublikował w roku 1859 swoje słynne dzieło "O powstaniu gatunków", a świat naukowy był zmuszony do powolnego przyjęcia do wiadomości istnienia ewolucji. Z kolei w latach 80-tych tego stulecia Ludwikowi Pasteurowi udało się opracować pierwsze udane szczepionki, które uratowały życie tysiącom osób, a w 1886 roku Grzegorz Mendel rozpoczął pionierskie badania na temat dziedziczenia, kładąc podwaliny pod nowoczesną genetykę. W 1895 roku Wilhelm Roentgen wynalazł nowy typ promieniowania, który znalazł zastosowanie w medycynie. Wreszcie w roku 1903 bracia Wilbur i Orwill Wright zrealizowali jedno z najstarszych marzeń ludzkości, konstruując pierwszy w pełni sprawny samolot. (Źródło: Najważniejsze odkrycia i wynalazki XIX w. - twórcy, zastosowanie, opis)

Do dzisiaj trudno mi jednak zrozumieć, jak to możliwe, że w tym samym czasie żyło tylu ludzi, którzy nie potrafili pisać ani czytać oraz umierało tak wiele małych dzieci...

piątek, 25 sierpnia 2017

Podróż po mapie genetycznej moich przodków

Czas wakacji kojarzy się z podróżami, słońcem, kolorami… więc aby odpocząć od przeglądania pożółkłych i wyblakłych metryk parafialnych moich przodków, w nastroju ciągle jeszcze wakacyjnym spróbuję odpowiedzieć na pytanie, z jakich regionów geograficznych wywodzą się moje dalsze korzenie.
W ciągu kilku miesięcy poszukiwań genealogicznych zdążyłam już częściowo poznać rodzinne strony moich dziadków, których los jak liście na wietrze przywiał na Pomorze Środkowe z kapryśną pogodą i zimnym Morzem Bałtyckim. Za to z niezwykle pięknymi zachodami jak i wschodami słońca, często w towarzystwie chmur przeganianych przez dość często wiejący tu wiatr.



Barwy takiego nieba każdego dnia, szczególnie w okresie wakacji, podziwiają i utrwalają na fotografiach całe pokolenia...
 Źródło: zdjęcia własnego autorstwa

Jeszcze wiele przede mną do odkrycia, a ciekawość co do pochodzenia mojej rodziny, pojawia się z każdą nową informacją. Stąd wiele pytań: Skąd dokładnie zawędrowali moi pradziadowie w okolice Łodzi, tj.: Kamyk i Wrońsko (linie po mieczu od Tokarków i Nawrotów), czy Skomlin i Sulborowice (linie po kądzieli od Gawliców i Musztuków)? Od kiedy rodziny moich przodków na dłużej zasiedliły te rejony, przemieszczając się jedynie w obrębie kilkunastu kilometrów między powyższymi wioskami oraz Rembieszowem czy Krzyworzeką? Gdzie sięgają korzenie przodków ojczystych, a ile pokoleń z linii moich pradziadków macierzystych zamieszkiwało Cisek na Górnym Śląsku czy ciągle dla mnie nieodkryte Szechynie, leżące w granicach Polski do 1945 roku (dziś: Szeginie na Ukrainie)?

Na pytania o pochodzenie etniczne pomagają odpowiedzieć wyniki testów genetycznych, do wykonania których zachęcił mnie projekt SILESIA (Śląsk, Schlesien) odnaleziony dzięki przeglądaniu informacji właśnie o Górnym Śląsku. W przekazywanym z pokolenia na pokolenie materiale genetycznym zapisana jest przecież nie tylko informacja o kolorze oczu, wzroście i rysach twarzy, ale też o dziejach gatunku Homo sapiens oraz poszczególnych osób, rodzin, grup etnicznych i całych narodów. Wyniki takich badań pozwalają prześledzić wędrówkę wielkiej ludzkiej rodziny z Afryki, z której według naukowców wywodzi się człowiek rozumny i o której pisze chociażby Stephen Oppenheimer w „Pożegnaniu z Afryką. Jak człowiek zaludnił świat”, opisując sposób w jaki obraz linii genetycznych zwanych genami Adama i Ewy rozprzestrzenia się z Afryki w każdy zakątek świata.

Żeby zrozumieć na czym polegają badania genetyczne, kilka słów na temat ludzkiego DNA. Składa się on z 23 par chromosomów, z tego 22 to chromosomy autosomalne, które u obu płci są takie same, zaś jedna para to chromosomy płciowe X i Y, które określają płeć. Można wyróżnić trzy podstawowe rodzaje badań genetycznych:
 
  1. badania chromosomu Y, przekazywanego jedynie z ojca na syna. Wyniki tego badania dają możliwość odpowiedzi na pytanie o pochodzenie najstarszych męskich przedstawicieli naszego rodu, żyjących jeszcze w czasach prehistorycznych. Ten rodzaj badania mogą wykonać jedynie mężczyźni i bada on bezpośrednią linię męską. 
  2. badanie pełnej sekwencji mitochondrialnego DNA to badanie, które mogą wykonać zarówno kobiety, jak i mężczyźni, i daje ono wiedzę na temat bezpośredniej linii żeńskiej. W tym przypadku także zostaniemy przyporządkowani do poszczególnej haplogrupy, tylko tym razem żeńskiej.
  3. badanie wszystkich 22 chromosomów autosomalnych. W tym przypadku uzyskujemy wyniki, na podstawie których możemy próbować określać pochodzenie etniczne, sprawdzić czy posiadamy jakieś negatywne mutacje pod względem zdrowotnym, poszukiwać krewnych genetycznych czy nawet odtwarzać DNA naszych przodków. W tym badaniu otrzymujemy bowiem informacje na temat wszystkich przodków, ale ograniczone jest do kilku (4-5) pokoleń badanej osoby.
Dla początkującego genealoga wybór testu jest więc dosyć trudny, a dodatkowo należy również przemyśleć, z usług której firmy, przeprowadzającej tego typu badania, skorzystać. W tym miejscu należą się podziękowania dla Pana Eryka Grzeszkowiaka, którego blog Genealogia genetyczna  i korespondencja mailowa pomogły mi podjąć decyzję co do wyboru testu i firmy.

Na początek postawiłam więc na testy autosomalne, badające linie obojga rodziców i ustalające etniczne pochodzenie, choć tylko maksymalnie 7-8 pokoleń wstecz, jeśli badanie dotyczyłoby np. dziadków. Dlaczego? Ponieważ możemy być pewni, że DNA odziedziczyliśmy po wszystkich prapradziadkach i co najmniej po znacznej większości praprapradziadków. Długość DNA i liczba rekombinacji (wymiany materiału genetycznego pomiędzy chromosomami ojca i matki) są niestety ograniczone i dlatego nie jest możliwe dziedziczenie DNA po każdym przodku. Z tego też powodu tak ważne jest badanie DNA najstarszych żyjących krewnych, co może pozwolić na udowodnienie dziedziczenia fragmentu odcinka DNA po przodku nawet z ósmego pokolenia.

Testy badające DNA autosomalny pomagają też w odkryciu nieznanych krewnych genetycznych, którzy są zazwyczaj wystarczająco bliscy, by można było ich umieścić na wspólnym drzewie genealogicznym (nawet gdy z początku wydaje się to niemożliwe). Autosomalny krewny to osoba, z którą dzielimy nie pojedyncze mutacje, ale co najmniej jeden długi odcinek DNA, bo choć każdy z nas jest wyjątkowy, jesteśmy utkani z tych samych podstawowych elementów tkaniny genetycznej.

Tak więc wśród wyników testów zleconych przeze mnie firmie Family Tree DNA autosomalnego DNA moich krewnych znalazły się niezwykle ciekawe informacje i grafiki wskazujące, w jakich rejonach świata (a także w jakich grupach etnicznych) można zazwyczaj spotkać geny, które odziedziczyłam od moich przodków.

A więc zaczynamy...
podróż po mapie moich przodków, których nazwiska - odkryte w wyniku badań genealogicznych metodą tradycyjną - postaram się w tym miejscu na bieżąco aktualizować.


Linia: Gawlica 


Wywodząca się z przodków o następujących nazwiskach:
pradziadkowie - Gawlica, Urbaniak vel Urban
2 x pradziadkowie - Woźnica, Wyrębak
3 x pradziadkowie - Stefanides, Bujok, Kowalczyk vel Piec
4 x pradziadkowie - Komór vel Krawiec


Źródło: Family Tree DNA

W przypadku tej właśnie linii genetycznej dzięki wynikom Family Tree DNA (sekcja myOrigins - Moje pochodzenie) dowiedziałam się, że badane DNA autosomalne od ok. 7-8 pokoleń wywodzi się w 100% z Europy, a dokładnie ze wschodniej Europy, gdzie odnotowano największe podobieństwo tych genów do populacji genetycznej charakterystycznej dla tego obszaru geograficznego świata.

Celowo zaczęłam od tej linii macierzystej, której według badań DNA geny pochodzą jak widać z konkretnej części Europy, będącej jednocześnie częścią wspólną dla moich przodków z pozostałych linii. Najciemniej zaznaczone obszary przypominają mi kształt i zasięg mapy Rzeczypospolitej Szlacheckiej (Obojga Narodów) w XVII wieku, co mogłoby oznaczać, że w obrębie tych właśnie granic znajdowała się przez wiele pokoleń kolebka moich przodków, w ramach której łączyli się w pary, zakładali rodziny i wydawali potomstwo. Przez tereny dzisiejszej Polski przetoczyły się wszystkie sąsiednie grupy etniczne, stąd napływ świeżej krwi i jaśniejsze obszary widoczne na mapie, wyraźnie pokazującej największe skupisko moich przodków.

Ciągle jestem na początku odkryć genealogicznych tej linii, o której z badań tradycyjnych wiem zaledwie tyle, że około 1920 roku migrowała ze wsi Cisek, leżącej na Górnym Śląsku, do Skomlina, gdzie urodził się mój dziadek.

Udział w projekcie SILESIA z pewnością pomoże mi dowiedzieć się, jak wyglądała wędrówka pokoleniowa Ślązaków. Przez wiele wieków bowiem Śląsk był miejscem migracji różnych nacji i grup etnicznych co spowodowało, że stał się regionem niezwykle zróżnicowanym pod względem etnicznym i kulturowym. Przodkowie dzisiejszych Ślązaków mogą należeć do wielu grup, w tym Polaków, Żydów aszkenazyjskich, Czechów, Niemców, Flamandów, Włochów... 


Linia: Musztuk


Wywodząca się z przodków o następujących nazwiskach:
pradziadkowie - Musztuk, Kaczmarek
2 x pradziadkowie - Urbańczyk
3 x pradziadkowie - Joniec, Pawlik
4 x pradziadkowie - Jaruga


Źródło: Family Tree DNA

Tak jak wspomniałam wcześniej, najciemniejszy obszar na mapie genetycznej z drugiej linii macierzystej pokrywa się z poprzednimi wynikami Family Tree DNA dla linii Gawliców, co może oznacza że jest to charakterystyczne dla społeczeństwa polskiego. Potwierdzą to również wyniki linii ojczystej.
W przypadku przodków z linii Musztuków na mapie myOrigins widać nowe rejony geograficzne. Nadal badane DNA autosomalne od 7-8 pokoleń wywodzi się w 100% z Europy, ale w 83% podobieństwo tych genów zbliżone jest do populacji genetycznej charakterystycznej dla Europy wschodniej, natomiast 9% pochodzi z Wysp Brytyjskich, a pozostałe 8% z południowo-wschodniej Europy. W badanym DNA jest więc domieszka genów zarówno z chłodnych terenów Wielkiej Brytanii, jak i bardzo słonecznej Grecji, Włoch, Bułgarii a nawet Chorwacji.

Może to dlatego tak ciągnie mnie w te cieplejsze rejony, gdzie przyjemnie stąpać bosymi stopami po gorącym piasku czy kamykach, a ciepła woda zachęca do kąpieli morskich… Do tego kolory, które dzięki swojej intensywności na długo zostają w pamięci i powodują, że świat wydaje się piękniejszy. 


Źródło: zdjęcia własnego autorstwa

Linia: Tokarek

Wywodząca się z przodków o następujących nazwiskach:
dziadkowie - Tokarek, Nawrot
pradziadkowie - Kucharski, Wełna
2 x pradziadkowie - Malarczyk, Gładysiak vel Gładysz, Wiśniewski, Staszewski
3 x pradziadkowie - Kliczber, Skorupa, Ładziak, Rosiak, Wilczek, Sobek, Nowak
4 x pradziadkowie - Kałuża, Kacała


Źródło: Family Tree DNA

Mapa genetyczna linii ojczystej jest dla mnie największą ciekawostką. O ile obszar najbardziej wyrazisty jakby mnie już nie dziwi, to pojawienie się kolejnego kontynentu, z którego wywodzą się moje geny jest dla mnie dużą niespodzianką, która może oznaczać jedynie to, że w przypadku DNA przodków z linii Tokarków znajduje się domieszka bardziej „egzotycznej krwi”.

Jak tym razem rozkładają się procenty? Badane DNA autosomalne tej linii od 5-6 pokoleń wywodzi się w 99% z Europy, a ok.  1% z Ameryki Południowej, co może oznaczać, iż jakiś nie całkiem odległy w czasie przodek przywędrował do Europy z okolic Kolumbii i Brazylii.

Ze względu na to, że powyższa mapa ukazuje w dość dużym pomniejszeniu najbardziej znaczące wyniki tej części świata, z której wywodzi się najwięcej genów moich przodków, poniżej mapa Europy w przybliżeniu.

Z 99% populacji genetycznej charakterystycznej dla Europy, geny moich przodków wywodzące się z Europy wschodniej stanowią 92%, a zachodniej i centralnej część tego kontynentu - pozostałe 7%. Wygląda na to, że dalsze poszukiwania genetyczne powinny mnie zaprowadzić w okolice Francji lub Szwajcarii. Brzmi interesująco... Nawet, jeśli nie uda mi się dotrzeć do metryk z tych rejonów, zawsze jest szansa na odnalezienie dzięki testom autosomalnym krewnego genetycznego.

Starożytne migracje na kontynencie europejskim


Europa była świadkiem wielu epizodów migracji ludności, z których część obejmowała tysiące lat. Najbardziej aktualne badania nad tymi starożytnymi migracjami na kontynencie europejskim wskazują, że istniały trzy główne grupy osób, które miały trwały wpływ na dzisiejsze narody europejskiego pochodzenia. Ludność Europy stanowi więc mozaikę narodów i społeczności.

W wielkim skrócie przybliżę tylko słowa prof. Grzybowskiego, wg którego cyt. „Były trzy główne fale migracji. Pierwsza to zasiedlenie Europy 40–45 tys. lat temu. Potem powrót na północne tereny, po zakończeniu ostatniego maksimum glacjalnego ok. 18 tys. lat temu, bo gdy lodowiec pokrywał większość kontynentu, ludzie wycofali się na południe i tam przetrwali w kilku miejscach. I ostatecznie, stosunkowo niedawne neolityczne migracje związane z rozprzestrzenieniem się rolnictwa, ok. 9 tys. lat temu”. Badania genetyczne pomagają rozstrzygnąć spory, które historycy toczą od lat. Jednym z nich było chociażby to, od kogo pochodzi większość Europejczyków – od łowców-zbieraczy (ang. Hunter-Hatherers), którzy zamieszkiwali nasz kontynent już kilkadziesiąt tysięcy lat temu, czy od rolników (ang. Farmer), którzy dotarli tu ok. 9 tys. lat temu, idąc niczym wielka fala i wypalając masowo lasy, by w ich miejsce zakładać pola uprawne? (Źródło: Czy istnieje coś takiego jak gen Polaka?)

Podsumowując przedstawię więc, do której starożytnej grupy europejskiej w wyniku badań DNA zostali zaliczeni moi przodkowie. Poniższa grafika wygenerowana z Family Tree DNA przedstawia odsetek autosomalny DNA moich przodków, który wciąż zawiera geny z tych starożytnych grup europejskich. 

Gawlica
 Musztuk
 
Tokarek

Jak widać, wyniki są bardzo zbliżone i za każdym razem większość genów moich przodków pochodzi od łowców-zbieraczy, a w następnej kolejności od rolników.

Po raz kolejny mapy geograficzne, pokazujące tym razem starożytne wędrówki na kontynencie europejskim:
Mapa migracji grupy łowców-zbieraczy (Hunter-Gatherer)
Źródło: Family Tree DNA

Mapa migracji grupy rolników (Farmer)
Źródło: Family Tree DNA

∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞∞

To dopiero początek mojej przygody z genetyką genealogiczną. Dzięki bazom osób, które poddały się takim badaniom, wyniki badań DNA autosomalnego pozwolą m.in. odszukać nieznanych krewnych genetycznych, chociaż brzmi to nieprawdopodobnie. Mam też nadzieję, że dalsze odkrycia genealogiczne chociaż częściowo potwierdzą otrzymane wyniki testów genetycznych lub przynajmniej mnie do nich zbliżą. Ucieszy mnie również, gdy po zapoznaniu się z moimi analizami zachęcę kogoś do wykonania badań genetycznych, które w Polsce nadal nie są zbyt popularne, chociaż w ostatnim czasie zauważalny jest wzrost zainteresowania nimi.

Na koniec dodam, że interpretacji wyników dokonałam samodzielnie przy pomocy dostępnych opracowań na temat genealogii genetycznej. Dlatego też chętnie poznam opinie innych osób, których ten temat zaciekawi, również albo przede wszystkim wtedy, gdy czytający zauważy jakąś nieścisłość w moim wywodzie. Każda dodatkowa informacja w ten sposób wniesie coś nowego do moich poszukiwań genealogicznych.